کلیسای Saint Anna Church یکی از کلیساهای زیبای شهر یِرِوان در ارمنستان است که در سال ۲۰۱۵ در کنار کلیسای تاریخی Katoghike ساخته شده و نمونهای از معماری سنتی کلیساهای ارمنی در قالبی مدرن به شمار میآید.
Armenia, Yerevan, Abovyan Street, Katoghike Church Complex
اگر دقت کرده باشید درحَرف نوشته(پست) قبلی خیلی کوتاه اشاره کردم که من یک مسیحی و پیرو کلیسای اتحاد (United Church) هستم!
الان می خوام که بیشتر درباره اش توضیح بدهم چون بخش مهمی از دیدگاه، باورهای دینی و مذهبی شخصی من است؛ موضوعی که شاید برای بسیاری از شما دوستانم کمی متفاوت و عجیب به نظر بیاد و شاید در نگاه اول تصور کنید که اصطلاح United Church، نامِ یک کلیسای مشخص جهانی است. اما این طور نیست!
برای فهم کلیسای اتحاد(United Church) باید کمی به عقب برگردیم؛ مسیحیت در طول تاریخ خود چندین شکاف و انشعاب مهم را تجربه کرده. نخستین شکافِ بزرگ در سال 1054میلادی میان کلیسای کاتولیک غربی و ارتدوکس شرقی رخ داد. چند قرن بعد، در قرن شانزدهم، جنبش اصلاحات دینی(Reformation) به رهبری افرادی مانند مارتین لوتر و ژان کالوَن باعث شکل گیری شاخه ای جدید از مسیحیت شد که امروز آن را با عنوان پروتستانتیسم می شناسیم. اما داستان اینجا تمام نشد و پروتستانتیسم خودش به شاخه های متعددی از جمله: لوتری ها، کالوینی ها، پرسبیتری ها، متدیست ها، کانگریگیشنالیست ها و باپتیست ها تقسیم شد؛ که هرکدام از این گروه ها ساختار کلیسایی، شیوه اداره و تاکیدهای الهیاتی خاص خودشان را داشتند. با گذشت زمان، این تنوع تبدیل به نوعی پراکندگی سازمانی شد.
در قرن نوزدهم و بهویژه قرن بیستم، برخی رهبران کلیساها به این نتیجه رسیدند که بسیاری از این اختلافها آنقدر بنیادین نیست که کلیساها را کاملاً جدا نگه دارد. همین تفکر زمینهساز شکلگیری جنبش وحدت مسیحیان (Ecumenical Movement) شد؛ حرکتی که هدفش کاهش شکافها و تقویت همکاری میان شاخههای مختلف مسیحی بود. در برخی کشورها این همکاری حتی به ادغام رسمی چند کلیسا انجامید. نتیجه این ادغامها، کلیساهایی بود که واژه «United» را در نام خود قرار دادند.
واژه «United» به این معناست که چند سنت پروتستانی تصمیم گرفتهاند: ساختار سازمانی مشترک داشته باشند، در قالب یک نهاد واحد فعالیت کنند و روی باورهای مشترک مسیحی تمرکز کنند. بنابراین United Church یک شاخه الهیاتی مستقل مثل «کاتولیک» یا «ارتدوکس» نیست؛ بلکه معمولاً اتحاد چند شاخه پروتستان در یک کشور خاص است.
نمونههای مهم United Church
United Church of Canada
یکی از بزرگترین و قدیمیترین نمونهها، United Church of Canada است که در سال 1925 تأسیس شد. این کلیسا حاصل اتحاد: Methodist Church، بخش بزرگی از Presbyterian Church و Congregationalists بود. این اتحاد در زمان خود یکی از بزرگترین ادغامهای کلیسایی در تاریخ مسیحیت محسوب میشد.
از نظر ساختاری، این کلیسا: سیستم مدیریتی شورایی دارد، تصمیمگیریها در سطوح محلی و ملی انجام میشود، ساختار متمرکز مانند پاپ یا رهبر واحد جهانی ندارد و از نظر الهیاتی، در چارچوب مسیحیت پروتستان قرار میگیرد، اما در بسیاری از موضوعات رویکردی باز و گفتوگومحور داره.
United Church of Christ (UCC) – آمریکا
این کلیسا در سال 1961 در ایالات متحده شکل گرفت و نتیجه ادغام: Evangelical and Reformed Church و Congregational Christian Churches بود. ریشههای این جریان به مهاجران اروپایی اصلاحطلب بازمیگردد. UCC به خاطر ساختار نسبتاً دموکراتیک و فضای باز الهیاتیاش شناخته میشود. ویژگیهای اصلی آن: تأکید بر آزادی وجدان و تفسیر کتاب مقدس، ساختار غیرمتمرکز و مشارکت فعال در گفتوگوهای بینمسیحیان
از نظر اعتقادی چون ما(United Church)ها معمولاً پروتستان هستیم، در اصول کلی این موارد را میپذیریم: ایمان به تثلیث، جایگاه مرکزی عیسی مسیح، اهمیت کتاب مقدس و تأکید بر فیض الهی.
ودر مقایسه با برخی شاخههای محافظهکار پروتستان، معمولاً: تنوع دیدگاه بیشتری را میپذیریم، فضای بازتری برای بحثهای الهیاتی داریم و ساختار اقتدارگرای متمرکز نداریم!
برای درک بهتر تفاوت با کاتولیک و ارتدوکس، بد نیست یک مقایسه کلی داشته باشیم.
در کلیسای کاتولیک، پاپ به عنوان رهبر عالی وجود دارد و ساختار سلسلهمراتبی قوی برقرار است و در کلیساهای ارتدوکس هم ساختار اسقفی سنتی حفظ شده و هر کلیسای ملی استقلال نسبی داره؛ اما در بسیاری از United Churchها، مدیریت به صورت شورایی و غیرمتمرکز است، تصمیمگیریها در سطح محلی اهمیت زیادی دارد و تمرکز روی مشارکت جمعی اعضا است.
یک نکته مهم: تفاوت با Unification Church
گاهی اصطلاح United Church با Unification Church اشتباه گرفته میشود. این دو هیچ ارتباطی با هم ندارند!
Unification Church یک جنبش مذهبی مستقل است که در قرن بیستم در حدود دههٔ ۱۹۵۰ در کرهٔ جنوبی توسط سان میونگ مون (Sun Myung Moon) بنیانگذاری شد. نام رسمی اولیهٔ این سازمان «انجمن روحالقدس برای اتحاد مسیحیت جهانی» (Holy Spirit Association for the Unification of World Christianity) بود و هدف اعلامشدهٔ آن ایجاد وحدت میان شاخههای مختلف مسیحیت و حرکت به سوی اتحاد معنوی در جهان است. پیروان این جنبش خود را بخشی از پروژهای گسترده برای تحقق «وحدت جهان مسیحی» میدانند.
اما United Churchها در بستر مسیحیت پروتستان تاریخی و در نتیجه ادغام چند کلیسا بهوجود آمدهاند.
***
در پایان لازم میدانم تأکید کنم که هدف من از نوشتن این مطلب صرفاً ارائه یک توضیح تاریخی و آموزشی درباره یک موضوع دینی بوده است. این نوشته به هیچ عنوان برای تبلیغ، ترویج یا تشویق افراد به پیوستن به هیچ دین یا کلیسایی نوشته نشده است.
***